(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 061

॥ శ్రీః ॥
4.61. అధ్యాయః 061
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
అర్జునేన యుగపద్ద్రోణాదిభిః సహ యద్ధం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 4-61-0x(3241)(30940)
ఏతస్మిన్నంతరే తత్ర మహావీర్యపరాక్రమః।
ఆజగామ మహాబాహుః కృపః శస్త్రభృతాంవరః ।
అర్జునం ప్రతియోద్ధుం వై యుద్ధకామో మహారథః। 4-61-1(30941)
అథం ద్రౌణే రథం త్యక్త్వా కృపస్య రథముత్తమం ।
ఆజగామార్జునస్తూర్ణం సూర్యవైశ్వానరప్రభం ॥ 4-61-2(30942)
తౌ వీర సూర్యసంకాశౌ యోత్స్యమానౌ మహారథౌ।
వాషికావివ జీమూతౌ వ్యరోచేతాం వ్యవస్థితౌ ॥ 4-61-3(30943)
శ్రగృహ్య గాండివం లోకే విశ్రుతం పునరర్జునః।
అభ్యయాద్భరతశ్రేష్ఠో వినిఘ్నఞ్శరమాలయా ॥ 4-61-4(30944)
కృపశ్చ ధనురాదాయ తథైవార్జునమభ్యగాం ॥ 4-61-5(30945)
ప్రగృహ్య బలవచ్చాపం నారాచాన్రక్తభోజనాన్।
కృపః పార్థాయ చిక్షేప శంతశోఽథ సహస్రశః ॥ 4-61-6(30946)
జీమూత ఇవ ధర్మాంతే శరవర్పం విముంచతి ।
నందయన్సుహృదః సర్వాన్ప్రత్యయుధ్యత ఫల్గునం ॥ 4-61-7(30947)
వికృష్య బలవచ్చాపం పాండవోఽమితవిక్రమః।
చచార సమరే పార్థశ్చిత్రమార్గాన్విదర్శయన్ ॥ 4-61-8(30948)
సర్వాశ్చైవ దిశో బాణైః ప్రదిశశ్చ మహాబలః ।
ఏకచ్ఛాయమివాకాశం సర్వతః కృతవాన్ప్రభుః ॥ 4-61-9(30949)
ప్రాచ్ఛాదయదమేయాత్మా పార్థః శరశతైః కృపం ।
ఉద్గతః సమరే మేఘో ధారాభిరివ పర్వతం ॥ 4-61-10(30950)
స శరైరర్పితః ఋద్ధః శితైరగ్నిశిఖోపమైః ।
కృపో బభూవ సమరే విధూమోఽగ్నిరివ జ్వలంం ॥ 4-61-11(30951)
తతః శరసహస్రేణ పార్థమప్రతిమౌజసం ।
అర్దయిత్వా మహాబాహుర్ననాద సమరే కృపః ॥ 4-61-12(30952)
తతః కనకపుంఖేన శరేణ నతపర్వణా।
బిభేద సమరే పార్థః కృపస్య ధ్వజముత్తమం ॥ 4-61-13(30953)
తతః పశ్చాన్మహాతేజా నారాచాన్సూర్యసన్నిభాన్ ।
జగ్రాహ సమరే పార్థో భూయో బహుశిలీముఖాన్ ॥ 4-61-14(30954)
తైస్తదాతీం మహాబాహుః కృపస్య రథరక్షిణః ।
జఘాన క్షత్రియశ్రేష్ఠో యుధ్యమానాన్మహారథాన్ ॥ 4-61-15(30955)
చంద్రకేతుః సుకేతుశ్చ చిత్రాశ్వో మణిమాంస్తద।
ముంజమౌలిశ్చ విక్రాంతో హేమవర్ణో భయావహః ॥ 4-61-16(30956)
సురథోఽతిరథశ్చైవ సుపేణోఽరిష్ట ఏవ చ।
నృకేతుశ్చ సహానీకాస్తే నిషేదుర్గతాసవః ॥ 4-61-17(30957)
తాన్నిహత్య తతః పార్థో నిమేపాదివ భారత ।
పునరన్యాన్సమాధత్త త్రయోదశ శిలీముఖాన్ ॥ 4-61-18(30958)
అథాస్య యుగమేకేన చతుర్భిశ్చతురో హయాన్।
షష్ఠేన తు శిరః సంఖ్యే కృపస్య రథసారథేః ॥ 4-61-19(30959)
త్రిభిస్త్రివేణుం బలవాంద్వాభ్యామక్షం మహాబలః ।
ద్వాదశేన తు భల్లేన కృపస్య సశరం ధనుః ॥ 4-61-20(30960)
ఛిత్త్వా వజ్రనికాశేన ఫల్గునః ప్రహసన్నివ।
త్రయోదశేనేంద్రసమః ప్రత్యవిధ్యత్స్తనాంతరే ॥ 4-61-21(30961)
స ఛిన్నధన్వా విరథో హతాశ్వో హతసారథిః ।
అథ శక్తిం పరామృశ్య సూర్యవైశ్వానరప్రభాం ।
చిక్షేప సహసా క్రుద్ధః పార్థాయాద్భుతకర్మణే ॥ 4-61-22(30962)
తామర్జునస్తథారూపాం శక్తిం హేమపరిష్కృతాం।
రురోధ సాయకైస్తీక్ష్ణైరర్ధచంద్రముఖైశ్చ తాం ॥ 4-61-23(30963)
ఆపతంతీం మహోల్కాభాం చిచ్ఛేద దశభిః శరైః।
సాపతద్దశధా భూమౌ పార్థేన నిహతా శరైః ॥ 4-61-24(30964)
శక్త్యాం తు వినికృత్తాయాం విరథః శరపీడితః।
గదాపాణిరవప్లుత్య రథాత్తూర్ణమమిత్రహా।
గదాం చిక్షేప సహసా పార్థాయామితతేజసే ॥ 4-61-25(30965)
సా చ ముక్తా గదా గుర్వీ రూపేణాస్య పరిష్కృతా ।
అర్జునస్య శరైర్నున్నా ప్రతిమార్గం జగామ సా ॥ 4-61-26(30966)
అథ ఖంగం సముద్ధృత్య శతచంద్రం చ భానుమత్।
ఇయేష పాండవం హంతుం కృపో లఘుపరాక్రమః ॥ 4-61-27(30967)
స శరద్వత్సుతస్తూర్ణం మహాచార్యః సుశిక్షితః ।
ఖేచరేవ చచారకైః క్రమాచ్చర్మాసిధృగ్భువి ॥ 4-61-28(30968)
తతః క్షురప్రైః కౌంతేయో దశభిః ఖంగచర్మణీ ।
నిమేషాదివ చిచ్ఛేద తదద్భుతమివాభవత్ ॥ 4-61-29(30969)
విషణ్ణవదమస్తత్ర వినాశాత్ఖంగచర్మణోః।
దంతైర్దంతచ్ఛదాందష్ట్వా చుకోప హృది దీర్ఘవత్ ॥ 4-61-30(30970)
భవత్వితి పునశ్చోక్త్వా యుద్ధాపగమనోద్యతః।
అశ్వత్థాంనస్తు స రథం కృపః సమభిపుప్లువే।
స్వస్రీయస్య మహాతేజా జగ్రాహ చ ధనుః పునః ॥ 4-61-31(30971)
ఏతస్మిన్నంతరే క్రుద్ధో భీష్మో ద్రోణమథాబ్రవీత్।
దృష్ట్వా కృపం ఫల్గునేన పీడితం చోర్జితం చ తం ॥ 4-61-32(30972)
ఏకైకమస్మాన్సంగ్రామే పరాజయతి ఫల్గునః।
అహం ద్రోణశ్చ కర్ణశ్చ ద్రౌణిర్గౌతమ ఏవ చ।
అన్యే చ బహవః శూరా వయం జేష్యామ వాసవిం ॥ 4-61-33(30973)
సమాగంయ తతః సర్వే భీష్మద్రోణముఖా రథాః।
అర్జునం సహసా యుక్తాః ప్రత్యయుధ్యంత భారత ॥ 4-61-34(30974)
స సాయకమయైర్జాలైః సర్వతస్తాన్మహారథాన్।
ప్రాచ్ఛాదయచ్ఛరౌఘైస్తాన్నీహార ఇవ పర్వతాన్ ॥ 4-61-35(30975)
నదద్భిశ్చ మహానాగైర్హేషమాణైశ్చ వాజిభిః ।
భేరీశంఖనినాదైశ్చ స శబ్దస్తుములోఽభవత్ ॥ 4-61-36(30976)
నాగాశ్వకాయాన్నిర్భిద్య లౌహాని కవచాని చ।
పార్థస్య శరవర్షాణి న్యపతఞ్శతశః క్షితౌ ॥ 4-61-37(30977)
త్వరమాణః శరానస్యన్పాండవస్తు ప్రకాశతే।
మధ్యందినగతోఽర్చిష్మాంఛరదీవ దివాకరః॥ 4-61-38(30978)
అవిషహ్య శరాన్సర్వే పార్థచాపచ్యుపాన్రణే।
ఉదక్ప్రయాంతి విధ్వస్తా రథేభ్యో రథినస్తదా।
సాదినశ్చాశ్వపృష్ఠేభ్యో భూమౌ చాపి పదాతయః॥ 4-61-39(30979)
శరైస్తు తాడ్యమానానాం కవచానాం మహాత్మనాం।
తాంరరాజతలౌహానాం ప్రాదురాసీన్మహాస్వనః॥ 4-61-40(30980)
ఛన్నమాయోధనం జజ్ఞే శరీరైర్గతచేతసాం।
శ్రాంత్యా గలితశస్త్రాణాం పతతామశ్వసాదినాం॥ 4-61-41(30981)
శూన్యాన్కుర్వన్రథోపస్థాన్మానవైరాస్తృణోన్మహీం।
ప్రనృత్యన్నివ సంగ్రామే చాపహస్తే ధనంజయః॥ 4-61-42(30982)
శిరాంస్యపాతయత్సంఖ్యే క్షత్రియాణాం నరర్షభః।
శ్రుత్వా గాండీవనిర్ఘోషం విష్ణూజితమివాశనే।
త్రస్తాని సర్వసైన్యాని వ్యలీయంత చ భాగశ॥ 4-61-43(30983)
కుండలోష్ణీషధారీణి జాతరూపస్రజాని చ।
పతితాని స్మ దృశ్యంతే శిరాంసి కరణమూర్ధని ॥ 4-61-44(30984)
విశిఖోన్మథితైర్గాత్రైర్బాహుభిశ్చ సకార్ముకైః।
సహస్తాభరణైశ్చాన్యైః ప్రచ్ఛన్నా భాతి మేదినీ ॥ 4-61-45(30985)
శిరసాం పాత్యమానానాం సమరే నిశితైః శరైః।
అశ్మవృష్టిరివాకాశాదభవద్భరతర్షభ ॥ 4-61-46(30986)
దర్శయిత్వా తదాఽఽత్మానం రౌద్రం రౌద్రపరాక్రమః।
జఘాన సమరే శూరాంఛతశోఽథ సహస్రశః ॥ 4-61-47(30987)
తథావరుద్ధశ్చారణ్యే దశవర్షాణి త్రీణి చ।
క్రోధాగ్నిముత్ససర్జాజౌ ధార్తరాష్ట్రేషు పాండవః ॥ 4-61-48(30988)
తస్య తద్దహతః సైన్యం దృష్ట్వా చాస్య పరాక్రమం।
సర్వే శాంతిపరా యోధా ధార్తరాష్ట్రస్య భారత ॥ 4-61-49(30989)
యథా నలవనం నాగః ప్రభిన్నః షష్టిహాయనః।
ఏవం సర్వానపామృద్రాదర్జునః శస్త్రతేజసా ॥ 4-61-50(30990)
విద్రావ్య చ తతః సైన్యం త్రాసయిత్వా మహారథాన్।
అర్జునో జయతాంశ్రేష్ఠః పర్యావర్తత భారత ॥ 4-61-51(30991)
తస్య మార్గాన్విచరతో నిఘ్నతశ్చ రణాజిరే ।
ప్రావర్తత నదీ ఘోరా శోణితాంత్రతరంగిణీ ॥ 4-61-52(30992)
అస్థిశైవాలసంబాధాం సంగ్రామే పార్థనిర్మితాం ।
శరచాపప్లవాం ఘోరాం మాంసశోణితకర్దమాం ॥ 4-61-53(30993)
రథోడుపాం చాంత్రసర్పాం కేశశైవాలశాడ్వలాం।
కరవాలాసిపాఠీనాం చామరోష్ణీషఫేనిలాం ॥ 4-61-54(30994)
అశ్వగ్రీవామహావర్తాం కబంధజలమానుషాం।
కాకకంకరుతాం తీవ్రాం సారసక్రౌంచనాదితాం ॥ 4-61-55(30995)
సింహనాదమహానాదాం శంఖస్వనమహాస్వనాం ।
వీరోత్తమాంగపద్మాఢ్యాం శరచాపమహానలాం ॥ 4-61-56(30996)
పదాతిమత్స్యకలుషాం గజశీర్షకకచ్ఛపాం।
గోమాయుగసంఘుష్టాం మాంసమంజాభికర్దమాం ॥ 4-61-57(30997)
ప్రావర్తయన్నదీం ఘోరాం పిశాచగణసేవితాం ।
అపారామనివాసాం చ రక్తోదాం సర్వతో వృతాం ॥ 4-61-58(30998)
అభీక్ష్ణమకరోత్పార్థో నదీముత్తమశోణితాం।
గజవర్మమహాద్వీపామశ్వదేహమహాశిలాం ॥ 4-61-59(30999)
పదాతిదేహసంఘాటాం రథావలిమహాతరుం।
కేశశాద్వలసంఛన్నాం సుతరాం భీతిదాం నృణాం ॥ 4-61-60(31000)
అగాధరక్తోదవహాం యమసాగరగామినీం।
దుస్తరాం భీరుమర్త్యానాం శూరాణాం సుతరాం నృప।
ప్రావర్తయన్నదీమేవం భీషణాం పాకశాసనిః ॥ 4-61-61(31001)
తస్యాదదానస్య శరాన్సందధానస్య ముంచతః।
వికర్షతశ్చ గాండీవం న కించిద్దదృశేఽంతరం ॥ ॥ 4-61-62(31002)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే విరాటపర్వణి గోగ్రహణపర్వణి ఏకషష్టితమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Virata Parva - Chapter Footnotes
4-61-28 స్వేచరః ఇవేతిచ్ఛేదః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.